Autor: Dr n. pr. Marek Woch
KRP KANCELARIA RZECZNIKA PRZEDSIĘBIORCÓW P.S.A.
Analiza projektu ustawy o związkach partnerskich opublikowanego 18 października 2024 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji
Poniższa analiza ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W celu uzyskania szczegółowych informacji dotyczących tej ustawy, należy zasięgnąć opinii prawnika.
Wprowadzenie
Przedstawiony projekt ustawy o związkach partnerskich stanowi krok w kierunku zapewnienia równości prawnej dla par jednopłciowych oraz różnopłciowych w Polsce. Dokument ten reguluje szeroki zakres kwestii związanych z zawarciem, przebiegiem i rozwiązaniem związków partnerskich, w tym:
- Zawarcie związku: Określa warunki i procedurę zawierania związku partnerskiego, w tym wymagania dotyczące wieku, zdolności do czynności prawnych oraz brak istniejących związków.
- Prawa i obowiązki: Definiuje wzajemne prawa i obowiązki osób pozostających w związku partnerskim, takie jak obowiązek wzajemnej pomocy, współdziałania oraz możliwość noszenia wspólnego nazwiska.
- Stosunki majątkowe: Reguluje kwestie związane z majątkiem osób pozostających w związku partnerskim, w tym możliwość ustanowienia wspólności majątkowej partnerskiej lub rozdzielności majątkowej.
- Uczestnictwo w sprawowaniu pieczy: Umożliwia osobom w związku partnerskim uczestniczenie w sprawowaniu pieczy nad wspólnym dzieckiem.
- Ustanie związku: Określa przyczyny ustania związku partnerskiego, takie jak śmierć, unieważnienie lub rozwiązanie, a także skutki prawne związane z ustaniem związku.
Kluczowe elementy projektu
- Równość dla wszystkich: Ustawa przewiduje, że zarówno pary jednopłciowe, jak i różnopłciowe mogą zawrzeć związek partnerski, co stanowi istotny krok w kierunku równości.
- Szczegółowa regulacja stosunków majątkowych: Projekt zawiera szczegółowe przepisy dotyczące stosunków majątkowych między osobami pozostającymi w związku partnerskim, co pozwala na dostosowanie regulacji do indywidualnych potrzeb par.
- Uczestnictwo w sprawowaniu pieczy: Ustawa przyznaje osobom w związku partnerskim prawo do uczestniczenia w sprawowaniu pieczy nad wspólnym dzieckiem, co wzmacnia ich pozycję w rodzinie.
- Możliwość zmiany nazwiska: Osoby w związku partnerskim mogą zdecydować o noszeniu wspólnego nazwiska, co podkreśla ich jedność.
- Ochrona prawna po ustaniu związku: Ustawa przewiduje regulacje dotyczące sytuacji po ustaniu związku partnerskiego, w tym kwestie związane z podziałem majątku, alimentami oraz prawami do mieszkania.
Potencjalne pytania i wątpliwości
- Stopień równoważności z małżeństwem: Chociaż ustawa przyznaje parom partnerskim wiele praw, wciąż istnieją różnice w stosunku do małżeństw. Dyskusyjna jest kwestia, w jakim stopniu związek partnerski jest równoważny z małżeństwem.
- Adopcja dzieci: Ustawa nie reguluje kwestii adopcji dzieci przez pary partnerskie, co pozostaje jednym z głównych postulatów środowisk LGBT+.
- Sukcesja: Projekt nie reguluje w sposób szczegółowy kwestii dziedziczenia po śmierci partnera, co może rodzić wątpliwości prawne.
Podsumowanie
Projekt ustawy o związkach partnerskich stanowi krok naprzód w kierunku zapewnienia równości prawnej dla wszystkich par w Polsce. Jednakże, aby zapewnić pełną równość, konieczne mogą być dalsze prace legislacyjne, w szczególności w zakresie adopcji dzieci i sukcesji.
Uwaga: Powyższa analiza jest oparta na przedstawionym projekcie ustawy i może ulec zmianie w trakcie procesu legislacyjnego.
Porównanie regulacji związków partnerskich w Polsce z innymi krajami
Zainteresowanie porównaniem polskiego projektu ustawy o związkach partnerskich z regulacjami obowiązującymi w innych krajach jest jak najbardziej uzasadnione. Pozwala to na lepsze zrozumienie zarówno sił napędowych zmian w polskim prawie, jak i potencjalnych obszarów, w których regulacje mogą być jeszcze bardziej doprecyzowane.
Różnorodność rozwiązań w Europie
W Europie istnieje duże zróżnicowanie w zakresie regulacji dotyczących związków partnerskich. Możemy wyróżnić następujące główne modele:
- Małżeństwa jednopłciowe: W wielu krajach Europy Zachodniej, takich jak Holandia, Belgia czy Dania, pary jednopłciowe mają prawo do zawierania małżeństw na takich samych zasadach jak pary różnopłciowe.
- Związki partnerskie o pełnej równości: W niektórych krajach, np. w Niemczech czy Francji, wprowadzono instytucję związków partnerskich, które są bardzo zbliżone do małżeństw pod względem praw i obowiązków.
- Związki partnerskie o ograniczonej równości: W innych krajach, takich jak Wielka Brytania czy Hiszpania, związki partnerskie przyznają parom część praw przysługujących małżonkom, ale nie wszystkie.
- Brak regulacji: W niektórych krajach, w tym w Polsce (do czasu ewentualnego przyjęcia ustawy), związki partnerskie nie są uregulowane prawnie.
Porównanie projektu polskiej ustawy z innymi modelami
- Polska vs. kraje skandynawskie: Polska ustawa zbliża się bardziej do modeli zachodnioeuropejskich niż do skandynawskich. W krajach skandynawskich zazwyczaj pary partnerskie mają prawa zbliżone do małżeństw, w tym prawo do adopcji dzieci.
- Polska vs. Niemcy: Niemiecki model związków partnerskich jest często przywoływany jako wzorzec. Polska ustawa w wielu aspektach inspirowała się niemieckimi rozwiązaniami, jednak istnieją różnice, np. w zakresie dziedziczenia czy adopcji.
- Polska vs. kraje anglosaskie: W krajach anglosaskich związki partnerskie są często mniej rozwinięte pod względem prawnym niż w krajach kontynentalnych. Polska ustawa, choć nie dorównuje jeszcze najbardziej zaawansowanym rozwiązaniom, stanowi krok w kierunku większej równości.
Kluczowe różnice między polskim projektem a innymi regulacjami
- Zakres praw: Polska ustawa przewiduje szeroki zakres praw dla osób pozostających w związkach partnerskich, ale nie obejmuje wszystkich praw przysługujących małżonkom.
- Adopcja dzieci: W wielu krajach europejskich pary partnerskie mają prawo do adopcji dzieci. Polski projekt na razie nie reguluje tej kwestii.
- Sukcesja: Regulacje dotyczące dziedziczenia po śmierci partnera mogą się różnić w zależności od kraju.
- Uznawanie związków zawartych za granicą: Polska ustawa nie dookreśla zasad uznawania związków partnerskich zawartych za granicą.
Wnioski
Porównanie polskiego projektu ustawy z regulacjami obowiązującymi w innych krajach pozwala stwierdzić, że:
- Polska zmierza w kierunku większej równości dla par jednopłciowych i różnopłciowych.
- Projekt ustawy jest krokiem naprzód, ale istnieją jeszcze obszary, które wymagają doprecyzowania.
- Polska może czerpać inspirację z doświadczeń innych krajów, zarówno tych, które wprowadziły małżeństwa jednopłciowe, jak i tych, które wybrały model związków partnerskich.
Szczegóły:
Projekt ustawy o rejestrowanych związkach partnerskich [przejdź do źródła informacji]
Projekt ustawy wprowadzającej ustawę o rejestrowanych związkach partnerskich [przejdź do źródła informacji]