Dr n. pr. Marek Woch
Poniższa tabela zestawia obowiązki wynikające z ustawy z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003) oraz z unijnego rozporządzenia (UE) 2024/1689 (AI Act), które ma zastosowanie bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, w tym w Polsce.
Identyfikacja aktu prawnego
Analizowanym aktem prawnym jest Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji. Ustawę uchwalono 3 lipca 2026 r., a ogłoszono w Dzienniku Ustaw RP w Warszawie 27 lipca 2026 r., pod pozycją 1003. Akt podpisał Prezydent RP Karol Nawrocki 24 lipca 2026 r.
Ustawa liczy 10 rozdziałów i obejmuje art. 1–127. Jej celem jest wdrożenie i uzupełnienie unijnego rozporządzenia (UE) 2024/1689 (AI Act) — nie zastępuje ona tego rozporządzenia, lecz tworzy krajowe ramy instytucjonalne nadzoru nad rynkiem systemów sztucznej inteligencji w Polsce.
Terminy wejścia w życie są zróżnicowane: zasadnicza część ustawy obowiązuje od 11 sierpnia 2026 r.; art. 8–18 oraz rozdziały 3–5, 8 i 9 (dotyczące kontroli, postępowań, skarg i kar) wejdą w życie 28 października 2026 r.; art. 125 ust. 4 wszedł w życie już wcześniej, 28 lipca 2026 r.
Charakter ustawy wobec telewizji — ramy instytucjonalne, niematerialne obowiązki
Ustawa nie tworzy własnego, odrębnego reżimu obowiązków materialnych dla nadawców telewizyjnych korzystających z AI. Jej rola wobec sektora medialnego ogranicza się do trzech przepisów, opisanych poniżej.
- Art. 19 ust. 1 pkt 3 lit. c — Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (KRRiT) wskazuje jednego z czterech członków nowo powołanej Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). Pozostali trzej członkowie są wskazywani przez: Prezesa UOKiK, Komisję Nadzoru Finansowego oraz Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Daje to KRRiT głos w organie nadzorującym cały rynek AI w Polsce.
- Art. 20 ust. 1 pkt 10 — kluczowy przepis łączący ustawę z sektorem telewizyjnym. Zgodnie z jego treścią: „Krajową Radą Radiofonii i Telewizji – w zakresie spraw związanych z systemami sztucznej inteligencji generującymi obrazy, treści audio lub wideo w zakresie, który obejmuje działalność dostawców usług medialnych oraz platform udostępniania wideo, o których mowa w art. 1a ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji”. Przepis ten nakłada na KRiBSI obowiązek współpracy z KRRiT w sprawach systemów AI generujących treści wideo/audio/obrazy w kontekście działalności nadawców i platform wideo — jest to jednak obowiązek współpracy międzyinstytucjonalnej, a nie obowiązek nałożony na same telewizje.
- Art. 117 — nowelizuje ustawę o radiofonii i telewizji z 29 grudnia 1992 r., dodając w art. 6 ust. 2 nowy punkt 10a nakładający na KRRiT zadanie: „współpraca z Komisją Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji”. To formalnie wpisuje współpracę z KRiBSI do katalogu ustawowych zadań KRRiT.
Podsumowanie: adresatem tych trzech przepisów jest KRRiT jako organ regulacyjny, nie same stacje telewizyjne. Ustawa reguluje relacje między dwoma organami nadzoru (KRiBSI i KRRiT), a nie postępowanie nadawców.
Brak krajowego przepisu o oznaczaniu treści AI
W treści ustawy nie występuje odrębny, samodzielny przepis nakładający obowiązek oznaczania (znakowania) treści wygenerowanych lub zmodyfikowanych przez AI, w tym materiałów typu deepfake. Ustawa odwołuje się do definicji systemu AI z art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2024/1689 (art. 4 pkt 1 ustawy), ale materialny obowiązek transparentności i oznaczania pozostaje uregulowany wyłącznie w prawie unijnym.
Rzeczywiste źródło obowiązków: art. 50 unijnego AI Act
Realne, materialne obowiązki transparentności dla nadawców telewizyjnych wykorzystujących AI wynikają z art. 50 rozporządzenia (UE) 2024/1689, które obowiązuje w Polsce bezpośrednio — jako rozporządzenie unijne, bez potrzeby transpozycji — od 2 sierpnia 2026 r., niezależnie od polskiej ustawy krajowej. Kluczowe elementy tego reżimu obejmują:
- Obowiązek informowania odbiorcy o materiałach deepfake (art. 50 ust. 4) — realistyczne obrazy, audio lub wideo mogące być błędnie uznane za autentyczne muszą być oznaczone jako wygenerowane lub zmodyfikowane przez AI.
- Wyłączenie dla treści informacyjnych poddanych kontroli redakcyjnej — gdy odpowiedzialność redakcyjną ponosi osoba fizyczna lub prawna. Jest to istotne zabezpieczenie dla klasycznej działalności dziennikarskiej nadawców telewizyjnych z nadzorem redakcyjnym.
- Wymóg techniczny rozpoznawalności treści generowanych przez AI — dotyczy dostawców systemów AI, z okresem przejściowym do 2 grudnia 2026 r.
- Obowiązek informowania o interakcji z systemem AI, gdy nie jest to oczywiste dla odbiorcy.
- Wymogi formy oznaczenia — oznaczenie musi być jasne, odróżnialne, widoczne i przekazane najpóźniej przy pierwszym kontakcie odbiorcy z treścią, zgodne z wymogami dostępności.
Mechanizm egzekwowania i sankcje
Krajowym organem nadzoru rynku AI, powołanym niniejszą ustawą, jest Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). Komisja współpracuje z KRRiT przy nadzorze nad systemami AI w sektorze medialnym. Od 28 października 2026 r. działa krajowy tryb skarg do KRiBSI — każda osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna, w tym widz, może zgłosić naruszenie.
Maksymalne kary administracyjne wynikają z AI Act: do 35 mln euro lub 7% światowego obrotu za zakazane praktyki AI (art. 5 AI Act), do 15 mln euro lub 3% obrotu za naruszenie obowiązków przejrzystości (art. 50 AI Act). Polska ustawa określa krajowe zasady proceduralne nakładania tych kar.
Tabela zbiorcza obowiązków
| Obowiązek | Podstawa prawna | Termin | Adresat |
|---|---|---|---|
| Informowanie odbiorcy, że materiał (obraz, audio, wideo) typu deepfake został wygenerowany lub zmodyfikowany przez AI | Art. 50 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2024/1689 (AI Act) | Obowiązuje od 2 sierpnia 2026 r. | Podmioty stosujące (deployerzy) systemy AI generujące/udostępniające treści deepfake, w tym nadawcy telewizyjni |
| Wyłączenie obowiązku oznaczania dla tekstów/materiałów informacyjnych poddanych kontroli redakcyjnej, gdy odpowiedzialność redakcyjną ponosi osoba fizyczna/prawna | Art. 50 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2024/1689 | Od 2 sierpnia 2026 r. | Redakcje/nadawcy publikujący treści z nadzorem redakcyjnym |
| Zapewnienie, by materiały dźwiękowe, wizualne, audiowizualne lub tekstowe generowane przez system AI mogły być rozpoznane jako wygenerowane/zmodyfikowane przez AI (mechanizm techniczny znakowania) | Art. 50 rozporządzenia (UE) 2024/1689 | Od 2 sierpnia 2026 r., z okresem przejściowym dla dostosowania technicznego do 2 grudnia 2026 r. | Dostawcy systemów AI generujących treści (providerzy) |
| Informowanie człowieka, że wchodzi w bezpośrednią interakcję z systemem AI, jeśli nie jest to oczywiste | Art. 50 rozporządzenia (UE) 2024/1689 | Od 2 sierpnia 2026 r. | Dostawcy/podmioty stosujące systemy AI wchodzące w interakcję z użytkownikiem |
| Współpraca Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT) z Komisją Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI) w zakresie systemów AI generujących obrazy, treści audio lub wideo dot. dostawców usług medialnych i platform udostępniania wideo | Art. 20 ust. 1 pkt 10 ustawy z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003) | Zasadnicza część ustawy — od 11 sierpnia 2026 r. | KRRiT (obowiązek instytucjonalny organu regulacyjnego, nie samych nadawców) |
| Nowe zadanie ustawowe KRRiT: współpraca z KRiBSI (dodany pkt 10a w art. 6 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji) | Art. 117 ustawy z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji | Od 11 sierpnia 2026 r. | KRRiT |
| Wskazanie przez KRRiT jednego z czterech członków Komisji KRiBSI | Art. 19 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji | Od 11 sierpnia 2026 r. | KRRiT |
| Możliwość złożenia skargi do KRiBSI na naruszenie AI Act lub polskiej ustawy przez system AI (dot. również systemów generujących treści medialne) | Rozdział dot. postępowania ze skargami, ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji | Od 28 października 2026 r. | Każda osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna (w tym widzowie/odbiorcy treści telewizyjnych) |
| Kary administracyjne za naruszenie obowiązków przejrzystości (np. brak oznaczenia deepfake) — do 15 mln euro albo 3% światowego obrotu; za zakazane praktyki AI — do 35 mln euro albo 7% obrotu | Art. 50 i art. 5 rozporządzenia (UE) 2024/1689, egzekwowane na zasadach krajowych z ustawy o systemach AI | Zasady egzekwowania/kar od 28 października 2026 r. | Dostawcy i podmioty stosujące systemy AI, w tym nadawcy |
Kluczowy wniosek
Polska ustawa sama nie tworzy nowego obowiązku oznaczania treści AI dla telewizji — ten obowiązek pochodzi z unijnego AI Act (art. 50) i obowiązuje bezpośrednio. Polska ustawa dodaje jedynie warstwę instytucjonalną, poprzez współpracę Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT) z Komisją Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI).
Dr n. pr. Marek WOCH
Były kandydat na urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w wyborach 2025 r.,
Przewodniczący Ogólnopolskiej Federacji „Bezpartyjni Samorządowcy”,
Prezes Zarządu Głównego Stronnictwa Pracy